Chronische veneuze insufficiëntie: symptomen en risicofactoren
Chronische veneuze insufficiëntie begrijpen en behandelen
De veneuze ziekte is een veelvoorkomende aandoening. In België krijgt meer dan 70% van de bevolking er vroeg of laat mee te maken (1).
Dankzij onze bloedcirculatie vervoeren slagaders zuurstofrijk bloed en voedingsstoffen door het hele lichaam. Daarna zorgt het veneuze systeem ervoor dat het bloed terugstroomt naar het hart. De aders in de benen moeten het bloed daarbij tegen de zwaartekracht in omhoog pompen. Dat noemt men de veneuze terugkeer.
Dat proces wordt mogelijk gemaakt doordat de beenspieren de aders samenknijpen en de aderkleppen functioneren als terugslagkleppen. Wanneer deze kleppen niet meer goed sluiten, kan het bloed terug naar beneden stromen, zich opstapelen en blijven stagneren in de onderste delen van de benen.
Die opstapeling van bloed lijdt tot ontstekingscellen die de aders en kleppen beschadigen, waardoor het bloed steeds moeilijker naar het hart terugstroomt. Het stilstaande bloed veroorzaakt bovendien een ophoping van vocht in het omliggende weefsel (oedeem). Door de verhoogde druk geven de aderwanden mee en zetten ze uit. Dat kan leiden tot zware, gespannen en vermoeide benen, nachtelijke krampen en pijn.
Plaatselijk kan de huid ook een bruine of witachtige verkleuring krijgen en in ernstige gevallen kan zelfs een veneus ulcus ontstaan ter hoogte van de enkel of het onderbeen (2).
Wat zijn de symptomen van chronische veneuze insufficiëntie?
Zware, pijnlijke en rusteloze benen, vooral tegen de avond
Zwelling van de benen, vooral ter hoogte van enkels en kuiten
Tintelingen, verdoofd gevoel, een branderig gevoel en jeuk
Spierkrampen, krampen in de voeten, pijnlijke voeten
Spiderveins (teleangiëctasieën)
Huidafwijkingen (trofische stoornissen zoals pigmentatie, eczeem, lipodermatosclerose en witte atrofie)
Deze symptomen komen vooral voor ter hoogte van de kuiten en nemen toe tegen de avond en bij warmte.
De evolutie van chronische veneuze insufficiëntie begrijpen
De verschillende symptomen en tekenen van chronische veneuze insufficiëntie worden gerangschikt volgens de CEAP-classificatie, een internationale classificatie van veneuze afwijkingen van het been(3).
C0s: Symptomen zonder tekenen
C0s: Symptomen zonder tekenen
C1: Teleangiëctasieën of 'spider veins'
C1: Teleangiëctasieën of 'spider veins'
C2: Spataders
C2: Spataders
C3: Oedeem
C3: Oedeem
C4: Trofische stoornissen
C4: Trofische stoornissen
C5 & C6: Genezen ulcus & actief ulcus
C5 & C6: Genezen ulcus & actief ulcus
Wat als je niet naar de arts gaat?
Chronische veneuze insufficiëntie is een evolutieve aandoening: zonder behandeling kan ze steeds erger worden. Ze kan zich uiten in zwelling, oedeem, spataders en zelfs ulcera (open wonden aan het been).
Zonder behandeling kan een spatader gemakkelijk ontsteken, waardoor er klontervorming kan optreden. Zo kan een trombose ontstaan. Komt het bloedstolsel van de trombose los, dan kan dat zelfs lijden tot een levensgevaarlijke longembolie.
Het is daarom van belang om de symptomen niet te negeren en tijdig een arts of apotheker te raadplegen.
Wat zijn de risicofactoren van chronische veneuze insufficiëntie?
Breng je risicofactoren in kaart en bespreek samen met je arts een onderhoudsbehandeling om de ziekte te stabiliseren.
ERFELIJKHEID
Het risico op chronische veneuze insufficiëntie ligt hoger als één of beide ouders er ook aan lijden
LEEFTIJD
Het risico op chronische veneuze insufficiëntie verergert als je ouder wordt
GESLACHT
Vrouwen tussen 30 en 70 jaar hebben er vaker last van door de hormoonschommelingen
ZWANGERSCHAP
Bij elke zwangerschap verhoogt het risico op chronische veneuze insufficiëntie
GEWICHT
Bij overgewicht stijgt de kans op de ontwikkeling van chronische veneuze insufficiëntie
LEVENSSTIJL
Een beroep waarbij je lang moet rechtstaan of stilzitten, kan chronische veneuze insufficiëntie veroorzaken. Ook blootstelling aan warmtebronnen, roken en onevenwichtige voeding kunnen het risico op chronische veneuze insufficiëntie verhogen.
Wat zijn de meest toegepaste behandelingen van veneuze insufficiëntie?
De veneuze insufficiëntie is een chronische, evoluerende ziekte die niet te genezen valt met een eenmalige behandeling. Je moet je continu laten behandelen om blijvend resultaat te behouden. Ook een onderhoudsbehandeling is aangeraden bij de behandeling van veneuze ziekte.
Zorg ervoor dat je de raad van je arts of apotheker goed opvolgt, want dat maakt veel uit.
Kies voor een gezondere levensstijl.
Beweeg regelmatig of leg je benen hoger bij zitten
Spoel je benen af met koud water na het douchen
Vermijd temperatuurverschillen en warmtebronnen
Draag zo vaak mogelijk losse kledij
Vermijd constipatie en overgewicht, drink voldoende water en eet evenwichtig
Een onderhoudsbehandeling, waarbij de patiënt blijvend wordt opgevolgd door de behandelende arts, wordt vaak gecombineerd met compressietherapie en/of het gebruik van flebotrope medicijnen, in combinatie met een gezonde levensstijl.
Flebotrope medicijnen
Ze verlichten de pijn, het ongemak en de zwellingen. Het werkingsmechanisme van deze geneesmiddelen verhoogt de tonus en de weerstand van de bloedvaten, waardoor de bloedcirculatie en microcirculatie worden gestimuleerd. De toename van de spanning in de vaatwanden vermindert hun doorlaatbaarheid. Dankzij hun effect op ontsteking bevorderen flebotrope middelen de lymfedrainage (het afvoeren van lymfevocht bij oedeem).
Compressietherapie
Steun of compressiekousen helpen het bloed vanuit de benen terug naar het hart te pompen. Compressiekousen bestaan in verschillende maten, stoffen en kleuren. Laat je benen ’s morgens opmeten bij je apotheker, een erkende bandagist of in de ziekenfondswinkel om de juiste maat te kiezen.
Ten slotte kan je arts beslissen om je spataders te laten verwijderen, wanneer een conservatieve behandeling onvoldoende effect heeft.
Sclerotherapie
Bij sclerotherapie wordt een vloeistof of schuim met een fijne naald in de spatader geïnjecteerd. Dit irriteert de aderwand, waardoor de ader ontstoken raakt, verkleeft en uiteindelijk verdwijnt. Deze techniek wordt ook toegepast bij varicositeiten en gebeurt meestal tijdens een raadpleging.
Flebectomie (percutane punctie)
Flebectomie is een chirurgische techniek waarbij oppervlakkige spataders van 1 tot 3 mm via micro incisies verwijderd worden. Met een klein haakje wordt de spatader net onder de huid losgemaakt en verwijderd.
Klassieke stripping
Bij klassieke stripping worden grotere spataders operatief verwijderd via incisies in de lies en ter hoogte van de knieholte of enkel. Deze techniek wordt steeds vaker vervangen door endoveneuze behandelingen.
Endoveneuze behandeling
Endoveneuze technieken zijn vandaag de meest gebruikte behandelingen. Ze omvatten onder meer laser , radiofrequentie , stoombehandeling of het gebruik van een speciale lijm. Het voordeel is dat deze technieken geen grote incisies vereisen, wat leidt tot minder pijn en minder blauwe plekken.
Vat zware benen niet te licht op
Referenties
- Aangepast van Vuylsteke et al. European Journal of Vascular and Endovascular Surgery. 2015;49(4):432-439.
- Aangepast van Davies, A.H. The Seriousness of Chronic Venous Disease: A Review of Real-World Evidence. Adv Ther 36, 5–12 (2019). https://doi.org/10.1007/s12325-019-0881-7
- Aangepast van Eklöf et al. J Vasc Surg. 2004;40(6):1248-522.